چین، کشوری که اغلب با آسمان‌خراش‌ها و اقتصاد پرشتابش شناخته می‌شود، چهره‌ای دیگر هم دارد؛ چهره‌ای که کمتر به آن توجه شده است. لیائو یی‌وو، شاعر منتقد حکومت چین، با انتشار کتاب «نعش‌کش؛ روایت‌های واقعی از فرودستان چین» به ترجمه فرشاد رضایی، پرده از زندگی و دردهای کسانی برداشت که صدایشان در میان هیاهوی توسعه و پیشرفت شنیده نمی‌شود.
شعری که صدای اعتراض را به زندان کشاند
در شب سوم ژوئن ۱۹۸۹، هنگامی که تانک‌های حکومت چین وارد پکن شدند و جنبش آزادی‌خواهانه دانشجویان را سرکوب کردند، لیائو یی‌وو در خانه‌اش در استان سیچوآن بود. این حادثه تلخ الهام‌بخش او برای سرودن شعر بلند «قتل‌عام» شد؛ شعری که تصویری عریان از کشتار دانشجویان و مردم بی‌گناه ارائه می‌داد و به‌گونه‌ای شبیه به نقاشی مشهور پیکاسو از بمباران گرنیکا بود. از آنجا که امکان انتشار این شعر در چین وجود نداشت، لیائو آن را به سبک سرودخوانی سنتی چینی ضبط کرد و از طریق شبکه‌ای زیرزمینی در سراسر کشور پخش شد.
این اقدام جسورانه باعث شد حکومت چین او و دوستانش را دستگیر کند. لیائو به عنوان سردسته متهمان شناخته شد و به چهار سال زندان محکوم گردید. در زندان، او با شکنجه‌های جسمی و روانی روبرو شد و حتی چند بار اقدام به خودکشی کرد. اما این تجربه تلخ، صدای او را خاموش نکرد.
«نعش‌کش»؛ صدای مطرودان جامعه چین
کتاب «نعش‌کش؛ روایت‌های واقعی از فرودستان چین» مجموعه‌ای از ۲۷ روایت شفاهی است که هر کدام صدای یک انسان واقعی از اقشار مختلف جامعه چین را به تصویر می‌کشد. این افراد شامل گریه‌کن حرفه‌ای، قاچاقچی انسان، راهب، خواننده خیابانی، قاتل، گدا و حتی یک ضدانقلاب هستند. هر روایت داستانی از فقر، سرکوب، تلاش برای بقا و زندگی در حاشیه‌های جامعه چین را بازگو می‌کند.
لیائو یی‌وو با رویکردی انسانی و همدلانه به سراغ این افراد رفته و بدون قضاوت، تنها گوش داده است. این رویکرد باعث شده کتاب نه تنها یک گزارش تحقیقی جامعه‌شناسانه باشد، بلکه اثری ادبی و تأثیرگذار که تصویری چندلایه از چین معاصر ارائه می‌دهد.
زندگی پر فراز و نشیب لیائو یی‌وو؛ از شاعر نوظهور تا نوازنده خیابانی
لیائو یی‌وو در سال ۱۹۵۸ در سال سگ به دنیا آمد؛ سالی که مائو تسه‌سانگ کارزار «جهش عظیم رو به جلو» را آغاز کرد که منجر به قحطی و مرگ میلیون‌ها نفر شد. او در کودکی با سختی‌های فراوانی مواجه بود؛ بیماری ادم، طلاق والدین به دلیل برچسب ضدانقلابی پدرش در دوران انقلاب فرهنگی و زندگی بدون پدر.
پس از سفرهای متعدد در کشور و کارهای مختلف، لیائو به شاعری محبوب در دهه ۱۹۸۰ تبدیل شد. او اشعارش را در مجلات ادبی چاپ می‌کرد و در نشرهای زیرزمینی به سبک شعرهای معاصر غربی می‌سرود. اما نقدهای جسورانه‌اش به نظام حکومتی چین باعث شد بارها تحت فشار قرار گیرد، بازداشت شود و آثارش ممنوع شود.
پس از آزادی از زندان در سال ۱۹۹۴ و مواجهه با طرد اجتماعی و اقتصادی، لیائو نوازنده خیابانی شد و در خیابان‌های شهر جِنگدو پرسه زد. با این حال، او دست از اهداف ادبی‌اش برنداشت و به ثبت روایت‌های فرودستان ادامه داد.
چرا «نعش‌کش» مهم است؟
کتاب «نعش‌کش» نه تنها صدای کسانی است که در روایت رسمی چین جایی ندارند، بلکه سندی تاریخی و انسانی از جامعه‌ای است که زیر پوست توسعه و پیشرفت پنهان شده است. این کتاب با زبان ساده و گفتاری روان، خواننده را به سفری به دل زندگی واقعی مردم عادی می‌برد و تصویری متفاوت از چین ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن فقر، سرکوب، امید و مقاومت در کنار هم دیده می‌شوند.
منتقدان ادبی مستقل این کتاب را اثری بی‌نظیر در عرصه ادبیات مستند و جامعه‌شناسی خوانده‌اند که می‌تواند صدای فراموش‌شدگان را به گوش جهانیان برساند و به درک عمیق‌تری از چین معاصر کمک کند.
کتاب «نعش‌کش؛ روایت‌های واقعی از فرودستان چین» با ۳۳۶ صفحه و شمارگان ۷۷۰ نسخه توسط انتشارات ققنوس منتشر شده است و همچنان یکی از آثار برجسته در نقد اجتماعی و ادبیات مستند به شمار می‌رود.
منبع: خبرآنلاین
